Moeder geassisteerde keizersnede (MAC): zo verloopt deze bijzondere manier van bevallen

Een moeder geassisteerde keizersnede (MAC) is een geplande keizersnede waarbij de moeder, onder begeleiding van de gynaecoloog, zelf haar baby aanneemt. In deze blog lees je hoe een moeder geassisteerde keizersnede verloopt, wat de voordelen zijn, wanneer een MAC mogelijk is en of deze manier van bevallen veilig is.

Een moeder geassisteerde keizersnede, ook wel Mother Assisted C-section (MAC) genoemd, geeft vrouwen de mogelijkheid om tijdens een geplande keizersnede zelf een actieve rol te spelen bij de geboorte van hun baby. In plaats van dat de gynaecoloog de baby volledig uit de buik tilt, helpt de moeder op het juiste moment zelf mee om haar kindje aan te nemen.

Voor veel ouders voelt dit als een persoonlijkere en bewustere manier van bevallen. Maar hoe verloopt een moeder geassisteerde keizersnede precies? Wat is de rol van de gynaecoloog? En komt iedere zwangere hiervoor in aanmerking?

In dit artikel lees je hoe een moeder geassisteerde keizersnede (MAC) in zijn werk gaat, welke voordelen deze methode biedt en wanneer deze bijzondere vorm van bevallen mogelijk is.

Wat is een moeder geassisteerde keizersnede (MAC)?

Een moeder geassisteerde keizersnede (MAC) is een geplande keizersnede waarbij de moeder, onder begeleiding van de gynaecoloog en het operatieteam, zelf haar baby aanneemt zodra het hoofdje en de schouders geboren zijn. De moeder draagt hierbij steriele handschoenen en volgt stap voor stap de aanwijzingen van het medische team.

Hoewel de moeder een actieve rol speelt tijdens de geboorte, blijft de gynaecoloog gedurende de hele operatie verantwoordelijk voor de veiligheid van moeder en kind. Je hoeft daarom niet bang te zijn dat je iets verkeerd doet; iedere handeling wordt zorgvuldig begeleid.

Voor veel vrouwen maakt juist dit moment een groot verschil. Zij zijn niet alleen aanwezig bij de geboorte van hun baby, maar nemen hun kindje zelf als eerste in hun armen.

Hoe is de moeder geassisteerde keizersnede ontstaan?

De moeder geassisteerde keizersnede werd in 2017 ontwikkeld in het Diakonessenhuis Utrecht. Tijdens een geplande keizersnede vroeg een aanstaande moeder of zij haar baby, zodra dat veilig mogelijk was, zelf uit haar buik mocht tillen. Gynaecoloog Koen Deurloo onderzocht samen met haar hoe dit binnen de bestaande medische richtlijnen veilig kon worden uitgevoerd.

Zo ontstond de Mother Assisted C-section (MAC): een methode waarbij de veiligheid van een reguliere keizersnede behouden blijft, terwijl de moeder een veel actievere rol krijgt tijdens de geboorte.

Sindsdien hebben honderden ouders in het Diakonessenhuis Utrecht gekozen voor een moeder geassisteerde keizersnede en wordt de methode voortdurend verder ontwikkeld op basis van praktijkervaring en wetenschappelijk onderzoek.

Wat is het verschil tussen een gewone keizersnede en een moeder geassisteerde keizersnede?

Bij een gewone keizersnede wordt de baby via een operatie geboren, waarbij de gynaecoloog de baby uit de baarmoeder tilt. Voor veel vrouwen is dit een veilige manier van bevallen, maar sommigen ervaren de geboorte als snel, medisch of afstandelijk. Het gevoel dat de geboorte hen overkomt, wordt regelmatig genoemd.

Bij een moeder geassisteerde keizersnede verloopt de geboorte anders. Zodra de baby veilig geboren kan worden, helpt de moeder zelf mee om haar kindje aan te nemen. Onder begeleiding van de gynaecoloog tilt zij haar baby voorzichtig uit haar buik en legt deze direct op haar borst voor huid-op-huidcontact.

Hierdoor ervaren veel ouders de geboorte als rustiger, persoonlijker en intenser. De medische veiligheid van een geplande keizersnede blijft daarbij ongewijzigd, terwijl de beleving van de geboorte voor veel vrouwen wezenlijk anders voelt.

Zoals gynaecoloog Koen Deurloo het omschrijft:

"De moeder geassisteerde keizersnede is door een moeder bedacht en door honderden moeders verder verfijnd."

Wat zijn de voordelen van een moeder geassisteerde keizersnede?

Een keizersnede blijft een buikoperatie en verloopt altijd binnen een medische setting. Toch ervaren veel vrouwen een moeder geassisteerde keizersnede (MAC) als een persoonlijkere en bewustere manier van bevallen.

Doordat je tijdens de geboorte zelf een actieve rol hebt, voelt de ontmoeting met je baby voor veel ouders intenser. Je bent niet alleen aanwezig bij de geboorte, maar neemt je kindje zelf als eerste in je armen.

Veel vrouwen kiezen voor een moeder geassisteerde keizersnede vanwege de volgende voordelen:

• Meer betrokkenheid tijdens de geboorte van je baby.

• Meer eigen regie en een actievere rol tijdens de keizersnede.

• Direct en ononderbroken huid-op-huidcontact na de geboorte.

• Meer rust en persoonlijk contact met het operatieteam.

• Een geboorte-ervaring die persoonlijk en bewust aanvoelt.

  
  

Een belangrijk onderdeel van de moeder geassisteerde keizersnede is het directe huid-op-huidcontact. Zodra de baby geboren is en geen extra medische zorg nodig heeft, wordt hij of zij direct op de borst van de moeder gelegd. Dit eerste contact kan bijdragen aan een rustige start voor moeder en kind.

Ook kan direct huid-op-huidcontact het op gang komen van de borstvoeding ondersteunen. Daarnaast heeft het een positieve invloed op de hechting tussen moeder en baby en ervaren veel vrouwen hierdoor meer comfort tijdens de eerste fase van het herstel na de keizersnede.

Voor sommige vrouwen heeft een moeder geassisteerde keizersnede nog een extra betekenis. Vooral wanneer een eerdere bevalling als ingrijpend of traumatisch is ervaren, kan het helpen om de geboorte op een andere manier te beleven.

Zoals gynaecoloog Koen Deurloo zegt:

"Voor vrouwen met een eerdere moeilijke of traumatische bevalling kan de MAC helpen om vertrouwen en rust terug te vinden. Veel vrouwen zeggen achteraf: 'Het voelde alsof ik erbij was, in plaats van dat het me overkwam.'"

Is een moeder geassisteerde keizersnede veilig?

Veiligheid staat bij iedere keizersnede altijd voorop. Dat geldt ook voor een moeder geassisteerde keizersnede (MAC).

Sinds de introductie van de MAC in 2017 doet het Diakonessenhuis Utrecht onderzoek naar deze methode en worden de resultaten zorgvuldig bijgehouden. Uit de beschikbare gegevens blijkt dat een moeder geassisteerde keizersnede net zo veilig is als een reguliere of gentle keizersnede.

Er is geen toename gevonden in complicaties voor moeder of baby. Ook het bloedverlies en het herstel na de operatie zijn vergelijkbaar met die van een gewone geplande keizersnede.

Wel duurt een moeder geassisteerde keizersnede meestal enkele minuten langer. Dat is een bewuste keuze. Door de geboorte iets minder gehaast te laten verlopen, krijgt de moeder de tijd om actief deel te nemen aan de geboorte van haar baby en dit bijzondere moment bewust mee te maken.

Hoewel de moeder zelf haar baby aanneemt, blijft de gynaecoloog tijdens de hele operatie verantwoordelijk voor het medische verloop. Het operatieteam werkt volgens vaste protocollen en begeleidt iedere stap zorgvuldig. Daardoor blijft de veiligheid van moeder en kind altijd het uitgangspunt.

Hoe verloopt een moeder geassisteerde keizersnede?

Een moeder geassisteerde keizersnede (MAC) verloopt volgens een aantal vaste stappen. Tijdens de hele operatie word je begeleid door de gynaecoloog en het operatieteam, zodat je op een veilige manier actief kunt deelnemen aan de geboorte van je baby.

Voorbereiding

Een moeder geassisteerde keizersnede begint al vóór de dag van de operatie. Tijdens de afspraken op de polikliniek bespreek je samen met de gynaecoloog stap voor stap hoe de geboorte zal verlopen en welke rol jij en je partner daarbij hebben. Tijdens deze voorbereiding:

• bespreek je de moeder geassisteerde keizersnede stap voor stap, inclusief de rol van je partner;

• zie je beelden van eerdere MAC's;

• oefen je de handpositie;

• leg je jouw wensen vast in je geboorteplan;

• wordt alles uitgevoerd volgens de geldende NVOG-richtlijnen en uitsluitend bij een geplande keizersnede.

  
  

Op de dag van de operatie begint de praktische voorbereiding op de kraamsuite. Daar krijg je een infuus iets hoger op je arm, zodat er voldoende ruimte is voor steriele handschoenen. Ook krijg je identiteitsbandjes om je enkels.

In de operatiekamer

Eenmaal in de operatiekamer krijg je een ruggenprik en een katheter. Dankzij de ruggenprik is het onderste deel van je lichaam verdoofd, terwijl je de geboorte van je baby bewust kunt meemaken.

Je draagt een steriele operatiejas en steriele handschoenen. De operatiejas kan bij je borst worden geopend, zodat je baby direct na de geboorte huid-op-huid bij je kan liggen.

Tijdens de hele operatie werkt het operatieteam rustig en volgens vaste stappen. Iedere zorgverlener kent zijn of haar rol en vertelt je wat er gebeurt, zodat jij veilig kunt meedoen aan de geboorte van je baby.

Het moment van de geboorte

Nadat de buik en baarmoeder zijn geopend, oefent de gynaecoloog voorzichtig druk uit op je bovenbuik. Hierdoor wordt je baby langzaam zichtbaar.

Vervolgens begeleidt de gynaecoloog jouw handen naar je baby.

Je baby wordt in jouw handen geboren. Je krijgt hierbij hulp van het operatieteam; je doet dit echt samen.

De gynaecoloog helpt om je baby tot de schouders geboren te laten worden. Daarna kun je je baby zelf aanpakken, uit je buik tillen en voorzichtig op je borst leggen.

De operatiejas wordt geopend, zodat je baby direct huid-op-huid bij je ligt. Dat zorgt niet alleen voor een bijzondere eerste kennismaking, maar helpt je baby ook om goed warm te blijven.

Wanneer de situatie van moeder en baby dit toelaat, kan de navelstreng rustig uitkloppen. Daarna kun jij of je partner zelf de navelstreng doorknippen.

De eerste minuten

Heeft je baby geen extra medische zorg nodig? Dan blijft hij of zij direct na de geboorte bij jou op de borst liggen. Tijdens deze eerste minuten:

• blijft je baby onafgebroken bij jou liggen;

• wordt je baby bedekt met warme doeken;

• voert de kinderarts de eerste controles uit terwijl je baby gewoon bij jou op de borst ligt;

• kun je soms al beginnen met de eerste borstvoeding.

  
  

Ondertussen gaat de operatie rustig verder. De placenta wordt geboren en de gynaecoloog sluit de baarmoeder en de buik, terwijl jij kunt genieten van de eerste momenten samen met je baby.

Wanneer is een moeder geassisteerde keizersnede niet mogelijk?

Een moeder geassisteerde keizersnede (MAC) is niet in iedere situatie mogelijk. De veiligheid van moeder en baby staat altijd voorop.

Een MAC kan alleen worden uitgevoerd bij een geplande keizersnede. Bij een spoedkeizersnede of een ongeplande keizersnede is hiervoor geen tijd en is de volledige aandacht van het operatieteam gericht op een veilige en snelle geboorte.

Ook wanneer een baby na de geboorte direct extra medische zorg nodig heeft, bijvoorbeeld vanwege een groeiachterstand, een infectie of een andere medische aandoening, is een moeder geassisteerde keizersnede meestal niet mogelijk.

Daarnaast kan een MAC niet worden uitgevoerd wanneer de gezondheid van de moeder dit niet toelaat. Bijvoorbeeld als er sprake is van ernstige ziekte of complicaties, zoals het HELLP-syndroom.

De gynaecoloog beoordeelt vooraf altijd of een moeder geassisteerde keizersnede in jouw situatie veilig en verantwoord is.

Past een moeder geassisteerde keizersnede bij jou?

Weet je tijdens je zwangerschap al dat je baby via een geplande keizersnede geboren zal worden? Dan kun je met je gynaecoloog bespreken of een moeder geassisteerde keizersnede (MAC) bij jou past.

Samen bekijken jullie:

• of een moeder geassisteerde keizersnede medisch verantwoord is;

• welke wensen jij hebt rondom de geboorte;

• of jouw ziekenhuis deze manier van bevallen aanbiedt.

  
  

Wordt een moeder geassisteerde keizersnede in jouw ziekenhuis (nog) niet uitgevoerd? Dan kun je bespreken of een verwijzing naar een gespecialiseerd centrum, zoals het Diakonessenhuis Utrecht, mogelijk is.

Het is altijd de moeite waard om jouw wensen bespreekbaar te maken. Er is vaak meer mogelijk dan je misschien denkt.

Een moeder geassisteerde keizersnede blijft in de eerste plaats een veilige keizersnede. Tegelijkertijd geeft deze methode veel ouders de mogelijkheid om de geboorte van hun baby bewuster, persoonlijker en met meer betrokkenheid te beleven.

Veelgestelde vragen over een moeder geassisteerde keizersnede

Is een moeder geassisteerde keizersnede hetzelfde als een gentle sectio?

Nee. Bij een gentle sectio wordt de geboorte rustiger en gezinsgerichter vormgegeven, bijvoorbeeld door een langzamere geboorte en direct huid-op-huidcontact. Bij een moeder geassisteerde keizersnede (MAC) gaat de moeder nog een stap verder en neemt zij, onder begeleiding van de gynaecoloog, zelf haar baby aan.

Kan iedere vrouw kiezen voor een moeder geassisteerde keizersnede?

Nee. Een moeder geassisteerde keizersnede is alleen mogelijk wanneer er sprake is van een geplande keizersnede en de gezondheid van moeder en baby dit toelaat. De gynaecoloog beoordeelt altijd of deze methode veilig kan worden toegepast.

In welke ziekenhuizen wordt een moeder geassisteerde keizersnede uitgevoerd?

Niet ieder ziekenhuis biedt een moeder geassisteerde keizersnede aan. Bespreek daarom tijdens je zwangerschap met je gynaecoloog welke mogelijkheden er zijn binnen jouw ziekenhuis of of een verwijzing naar een gespecialiseerd centrum mogelijk is.

---

Inge Berken — Geboortefotograaf gespecialiseerd in geplande keizersnedes | Heel Nederland | Sinds 2005